Hukuki Makaleler — Sayfa 7
Boşanma, aile, ceza, miras, iş ve gayrimenkul hukuku alanlarında hazırlanmış makaleler. Dava süreçleri, haklarınız ve dikkat etmeniz gereken noktalar.
166 makale · 7. sayfa / 7
Ters İlişki Boşanma Sebebi Midir? Rıza ve Hukuki Değerlendirme
Ters ilişki tek başına bir boşanma sebebi değildir; karşılıklı rızaya dayanan cinsel birliktelikler hukuki uyuşmazlık konusu yapılmaz. Ancak eşin rızası dışında gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış, TMK m. 166 çerçevesinde evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebini oluşturur. Ayrıca TCK m. 102 kapsamında cinsel saldırı suçu olarak ceza hukuku sorumluluğu da doğar. Mağdur eş boşanma davası, ceza şikâyeti, manevi tazminat, 6284 sayılı Kanun koruma tedbirleri ve tedbir nafakası gibi birden fazla hukuki yolu birlikte kullanabilir. Sağlık raporu, savcılık dosyası ve psikolog raporları ispatta belirleyicidir.
Savcılığa Verilecek Şikayet Dilekçesi Örneği ve Yazım Rehberi
Savcılığa verilecek şikayet dilekçesi örneği, dilekçenin nasıl yazılacağı, dikkat edilmesi gereken hususlar ve Word formatında indirilebilir dilekçe şablonu. Cumhuriyet Başsavcılığına başvuru süreci, şikayet ile suç duyurusu arasındaki farklar ve zamanaşımı süreleri hakkında kapsamlı rehber.
Boşanma Davasında Eşlerden Biri Ölürse Ne Olur? Miras Hukuku
Boşanma davası sırasında eşlerden birinin ölümü halinde evlilik birliği ölümle sona erer ve dava kural olarak konusuz kalır. Mahkeme "karar verilmesine yer olmadığı" kararı verir. Ancak TMK m. 181/2 uyarınca mirasçılar, sağ kalan eşin kusurunu ispat amacıyla davaya devam edebilir. Kusur ispat edilirse sağ kalan eş mirasçılık sıfatını kaybeder. Mal rejimi tasfiyesi sağ kalan eşin bağımsız hakkı olarak devam eder. SGK kapsamında dul aylığı, yetim aylığı ve cenaze yardımı hakları boşanma kararı kesinleşmediği için uygulanır.
Kocasını Sevmeyen Kadının Boşanma Hakkı Var mı?
Türk Medeni Kanunu m. 166 uyarınca kocasını sevmeyen kadın, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ispatlamak şartıyla boşanma davası açabilir. Sevgisizlik tek başına genel sebep oluşturmasa da; ilgisizlik, ekonomik şiddet, hakaret, manevi şiddet, cinsel yakınlıktan haksız kaçınma gibi somut davranışların delillendirilmesi halinde mahkeme boşanmaya hükmeder. Anlaşmalı boşanma için en az 1 yıllık evlilik şartı aranır. Çekişmeli davada kusur derecesi tazminat ve nafaka taleplerini belirler. Tedbir nafakası, ihtiyati tedbirler ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu kararlar dava süresince kadının güvenliğini sağlar.
İddet Süresinin Kaldırılması Davası: Boşandıktan Sonra Yeniden Evlenme
İddet süresi, TMK m. 132 uyarınca boşanan veya dul kalan kadının yeniden evlenebilmesi için beklemesi gereken 300 günlük süredir. Soybağı karinesi (TMK m. 285) nedeniyle çocuğun babasının belirlenmesini güvenceye alır. Sağlık kurulu raporu ile gebe olmadığı ispatlanırsa, eski eşle yeniden evlenmek istenirse veya doğum gerçekleşirse iddet süresi mahkeme kararıyla kaldırılır. Aile mahkemesinde çekişmesiz yargı işi olarak hasımsız açılır, basit yargılama usulüne tabidir ve 1-4 hafta içinde sonuçlanır. İddet süresine uyulmadan yapılan evlilik geçersiz sayılmaz ancak soybağı karmaşası ve idari para cezası riskleri doğar.
Evde Yemek Yapmamak Boşanma Sebebi Mi?
Türk Medeni Kanunu m. 185 uyarınca eşler birliğin mutluluğunu el birliğiyle sağlamakla yükümlüdür. Yemek yapmamak tek başına bir boşanma sebebi değildir; ancak süreklilik arz eden ve evlilik birliğini temelinden sarsacak nitelikte bir ihmal hâlinde TMK m. 166/1 kapsamında değerlendirilebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihatları, yemek yapmama davranışını yalnız değil, ev işlerinin bütününün ihmal edildiği bir kusur tablosu içinde değerlendirmektedir. Cinsiyet eşitliği ilkesi gereği bu görev tek tarafa yüklenemez. Çekişmeli boşanmada tanık beyanı, yemek siparişi kayıtları, mesajlaşmalar ve sağlık raporları temel ispat araçlarıdır.
Boşanma Davasında Kadının Hakları: Kapsamlı Rehber
Boşanma davasında kadına TMK ve 6284 sayılı Kanun kapsamında geniş bir hak şemsiyesi tanınır. Tedbir nafakası (TMK m. 169), yoksulluk nafakası (TMK m. 175), iştirak nafakası (TMK m. 182), maddi ve manevi tazminat (TMK m. 174), velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi, edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesi (TMK m. 218 vd.), ziynet eşyaları iadesi, aile konutu şerhi (TMK m. 194), 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve koruma kararları, ihtiyati tedbirle mal kaçırmanın önlenmesi, soyad kullanma, sosyal güvenlik ve adli yardım kadın için temel haklar arasındadır. Anlaşmalı boşanma protokolünde tüm bu hakların güvence altına alınması kritik öneme sahiptir.
Aile Konutu Şerhi Nedir? Nasıl Konulur? (TMK m. 194)
Aile konutu şerhi, TMK m. 194 uyarınca eşlerin müşterek hayatını sürdürdüğü konutun tek taraflı satış, ipotek veya kira feshine karşı korunmasını sağlayan tapu kütüğüne yazılan açıklayıcı bir şerhtir. Malik olmayan eş, vukuatlı nüfus kayıt örneği ve aile konutu olduğunu kanıtlayan belgelerle tapu sicil müdürlüğüne harçsız başvurarak şerh tesis ettirebilir; reddi hâlinde aile mahkemesine başvurulabilir. Şerh konulduktan sonra malik eş diğerinin açık ve yazılı rızası olmadan tasarrufta bulunamaz; üçüncü kişilerin TMK m. 1023 iyiniyet karinesinden yararlanma şansı ortadan kalkar. Boşanmanın kesinleşmesi, evliliğin iptali veya eşlerden birinin ölümü hâlinde şerh kendiliğinden düşer.
Mehir Nedir? Ne Zaman Verilir?
Mehir, erkeğin evlilik nedeniyle kadına vermeyi taahhüt ettiği mal veya paradan oluşan ekonomik yükümlülüktür. Türk Medeni Kanunu'nda doğrudan düzenlenmez; uygulamada bağışlama vaadi olarak nitelendirilir ve TBK m. 288 gereğince yazılı şekil şartına tabidir. Muaccel (peşin) ve müeccel (vadeli) olmak üzere iki türü vardır. Boşanma, ölüm veya evliliğin iptali halinde talep edilebilir. 10 yıllık zamanaşımına tabi olan mehir alacağı, aile mahkemesinde dava yoluyla veya mehir senedi varsa icra takibi ile tahsil edilebilir. Senette miktarın belirli, imzanın sağlıklı olması esastır.
Gaiplik Davası (Kararı, Şartları, Dilekçesi)
Gaiplik davası, ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun süre haber alınamayan kişinin hukuken ölü sayılmasını sağlayan özel bir dava türüdür. TMK m. 32-35 arasında düzenlenen bu kurum; ölüm tehlikesi içinde 1 yıl, uzun süreli habersizlikte 5 yıllık bekleme süresi gerektirir. Sulh hukuk mahkemesinde görülen dava, iki ayrı ilan süreci ve 6 aylık bekleme ile yürütülür. Karar kesinleştiğinde miras açılır, mirasçılar teminat göstermek zorundadır, evliliğin sona ermesi için ayrıca fesih davası açılması gerekir. Sigorta, SGK ve tapu işlemleri kararın kesinleşmesine bağlıdır.
Hakim Boşanma Kararı Verdikten Sonra Ne Olur?
Hakimin duruşmada boşanma kararı vermesi, evliliğin hemen sona ermesi anlamına gelmez. Kısa kararı takiben bir ay içinde yazılması gereken gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir; tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinafa gidilebilir. İstinaf ve temyiz süreçleri tamamlandıktan veya sürelerin hareketsiz geçmesinin ardından karar kesinleşir. Kesinleşme şerhi alınan karar nüfus müdürlüğüne bildirilir, aile kütüğüne işlenir; soyadı değişikliği, nafaka icrası, mal rejimi tasfiyesi, yeniden evlenme ve mirasçılık sıfatının sona ermesi gibi sonuçlar kesinleşmeyle doğar.
Aldatma Nedeniyle Boşanma Davası: Yasal Haklar, Deliller ve Tazminat
Aldatma nedeniyle boşanma davası, Türk Medeni Kanunu madde 161 kapsamında düzenlenen mutlak bir boşanma sebebidir. Eşlerden birinin sadakat yükümlülüğünü ihlal ederek zina fiilini gerçekleştirmesi durumunda diğer eş, öğrenme tarihinden itibaren altı ay ve her hâlükârda beş yıl içinde bu davayı açabilir. Aldatma iddiasının ispatında otel kayıtları, mesajlaşma dökümleri, tanık beyanları ve dijital deliller gibi birçok ispat aracı kullanılabilir. Zina sebebiyle boşanma davasında kusurlu eş aleyhine maddi ve manevi tazminata hükmedilebilir, mal paylaşımı oranları değiştirilebilir ve nafaka talepleri reddedilebilir.
Tedbir Nafakası ve Şartları
Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası süresince ekonomik olarak zayıf eşin ve müşterek çocukların geçimini sağlamak amacıyla mahkeme tarafından hükmedilen geçici bir nafakadır. TMK m. 169 ve m. 197 dayanağıyla dava tarihinden başlar, kararın kesinleşmesine kadar devam eder; kusur şartı aranmaz ve hakim tarafından re'sen de verilebilir. Miktar hakimin takdiriyle tarafların sosyal-ekonomik durumu ve çocukların ihtiyacı gözetilerek belirlenir. Ödenmemesi halinde icra takibi ve 5358 sayılı Kanun çerçevesinde tazyik hapsi yaptırımları devreye girer; kesinleşme ile yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüşür.
Boşanma Davası Avukatlık Ücreti ve Mahkeme Masrafları
Boşanma davası avukatlık ücreti 2026 AAÜT'ye göre asgari 45.000 TL (KDV dahil 49.500 TL) olarak belirlenmiştir. Anlaşmalı boşanmada baro tavsiyeleri 75.000-100.000 TL, çekişmeli boşanmada 110.000-150.000 TL aralığındadır. Mahkeme masrafları ise başvurma harcı 615,40 TL, gider avansı 2.500-3.000 TL, bilirkişi ücreti 3.500-15.000 TL seviyelerindedir. Avukatlık Kanunu m. 164 uyarınca yazılı ücret sözleşmesi esas olup karşı vekalet ücreti doğrudan avukata aittir. Adli yardım ve baro yardımı kapsamında ücretsiz temsil imkanları mevcuttur.
Boşanmadan Sonra Soyadı Değişikliği Nasıl Yapılır?
Boşanma kararı kesinleştiğinde TMK m. 173 uyarınca kadın kızlık soyadına kendiliğinden döner; nüfus müdürlüğüne ayrı dilekçe gerekmez. Kimlik, pasaport ve ehliyet için yenileme şarttır. Eski kocanın soyadını kullanmak isteyen kadın, menfaat ve kocaya zarar vermeme kriterlerini ispat ederek aile mahkemesinden TMK m. 173/2 izni alabilir. AYM 2022-155/38 iptali ve 28 Ocak 2024 değişikliği ile evli kadın da soyadını serbestçe belirler. Yeniden evlenme halinde eski eşin soyadı izni sona erer ve koca koşul değişikliğinde iznin kaldırılması davasını açabilir.
Boşanma Davasında Facebook Yazışmaları Delil Olur Mu?
Boşanma davasında Facebook, WhatsApp ve Instagram yazışmaları HMK m. 189/2 uyarınca ancak hukuka uygun elde edildiğinde delil olur. Eşin size gönderdiği mesajlar, kamuya açık paylaşımlar ve rızayla paylaşılan hesap içerikleri kabul edilirken; şifre kırma, casus yazılım veya yetkisiz erişimle elde edilen veriler TCK m. 243-244 ve m. 132-136 kapsamında cezai sorumluluk doğurur ve mahkemece reddedilir. Ekran görüntüsü tek başına yeterli değildir; notere tespit, e-tespit ve bilirkişi raporuyla desteklenmelidir. Yargıtay 2. HD 2018/5463 K. ve HGK 2002/2-617 K. kararları uygulamanın temelini oluşturur.
Boşanma Davasında Psikolojik Şiddet - İspat ve Karar
Psikolojik şiddet; sürekli aşağılama, küçümseme, izolasyon, ekonomik baskı, gaslighting ve tehdit gibi davranışları kapsayan, TMK m. 162 ve m. 166 uyarınca boşanma sebebi oluşturan bir şiddet türüdür. 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı, uzaklaştırma tedbiri ve elektronik kelepçe uygulaması mümkündür. İspatında tanık beyanı, mağdurun kendi konuşmasını içeren ses kaydı (Yargıtay HGK 2018/2-903), mesaj, psikolog raporu ve önceki koruma kararları kullanılır. Tam kusur tespiti halinde TMK m. 174 ile 50.000-500.000 TL arası manevi tazminat, velayet ve yoksulluk nafakası kararları mağdur lehine sonuçlanır.
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (Şiddetli Geçimsizlik)
Şiddetli geçimsizlik halk arasındaki adıyla bilinen, TMK m. 166 ile düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılması, çekişmeli boşanma davalarının büyük çoğunluğunun dayanağıdır. Madde dört fıkra içerir: genel sebep (166/1), az kusurlu davalının itiraz hakkı (166/2), anlaşmalı boşanma (166/3) ve 3 yıllık fiili ayrılık sonrası mutlak boşanma (166/4). Hakim, ortak hayatı çekilmez hale getiren kusurları tanık beyanı, dijital kayıtlar, darp-psikolog raporları ve 6284 koruma kararları ile değerlendirir. Tam kusurlu eş davayı kaybeder; eşit kusurda boşanmaya karar verilir; tazminat ve yoksulluk nafakası kusursuz ya da az kusurlu eşe verilir.
Narsist Eşten Boşanma: Hukuki Rehber
Narsist eşten boşanma; duygusal istismar, gaslighting, sosyal izolasyon ve ekonomik şiddet örüntüleri nedeniyle TMK m. 166/1 evlilik birliğinin temelinden sarsılması hükmüne dayanır. Narsistik kişilik bozukluğu akıl hastalığı kabul edilmediğinden özel sebep değil, genel sebep üzerinden ilerlenir. İspat; tanık beyanları, adli psikiyatri raporu, HMK m. 293 uzman görüşü, dijital deliller, sağlık kayıtları ve 6284 sayılı koruma kararları ile sağlanır. Kusur tayini, TMK m. 174/1-2 maddi–manevi tazminat, TMK m. 175 yoksulluk nafakası, TMK m. 169 tedbir nafakası ve çocuğun üstün yararı çerçevesinde velayet sonuçları birlikte değerlendirilir. Narsist eşin çekişmeli dava stratejileri, mal rejimi tasfiyesinde muvazaa riskleri ve boşanma sonrası psikolojik taciz aşaması için stratejik yol haritası sunulur.
Tek Celsede Boşanma (Anlaşmalı Boşanma Rehberi)
Tek celsede boşanma, TMK m. 166/3 hükmü çerçevesinde anlaşmalı boşanma davasının ilk ve tek duruşmada karara bağlanmasıdır. Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya davayı kabul, hâkim huzurunda bizzat dinlenme ve mali-kişisel sonuçların tam uzlaşıyla düzenlendiği bir protokolün mahkemeye sunulması zorunludur. Protokol; yoksulluk ve iştirak nafakası, maddi-manevi tazminat, velayet ve kişisel ilişki, mal rejimi tasfiyesi, soyadı ve feragatleri kapsamalıdır. Hâkim çocuğun üstün yararı, yoksulluk nafakası ve mal paylaşımı bakımından değişiklik talep edebilir; kabul edilmezse dava çekişmeliye dönüşür. Karar aynı celsede çıksa bile kesinleşme için gerekçeli karar tebliği ve istinaf süresi geçmelidir.
Boşanırken Borçlar Ortak Mı? (Mal Rejimi ve Borç Paylaşımı)
Boşanırken borçların ortak olup olmadığı, mal rejimi tasfiyesi ve aile birliği temsil kurallarıyla birlikte değerlendirilir. 1.1.2002 sonrası evliliklerde yasal rejim TMK m. 218 edinilmiş mallara katılmadır. TMK m. 188-189 aile birliğinin olağan ihtiyaçları için yapılan işlemlerde müteselsil sorumluluk doğurur. Konut kredisi, araç kredisi, kredi kartı borcu ve tüketici kredisi kullanım amacına göre kişisel veya ortak yarar kapsamına sokulur; ticari borç ve kumar borcu kişisel kalır. TMK m. 229 eklenecek değerler, TBK m. 19 muvazaa itirazı ve İİK m. 277 tasarrufun iptali ile mal kaçırma girişimleri engellenir. TBK m. 584 eş rızasız kefalet geçersizdir. İç ilişkide rücu hakkı doğar.
Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma (TMK m. 162)
TMK m. 162, eşlerden birinin diğerinin hayatına kastetmesi, pek kötü davranması ya da ağır derecede onur kırıcı davranış sergilemesi hâlinde öngörülen özel ve mutlak boşanma sebebidir. Fiilin ispatı boşanma için yeterlidir; evlilik birliğinin çekilmezliğini ayrıca kanıtlamaya gerek yoktur. Hak düşürücü süre öğrenmeden itibaren 6 ay ve her hâlde 5 yıldır; affeden tarafın dava hakkı düşer. Hayata kast öldürme kastını gerektirir; pek kötü davranış sistematik şiddeti kapsar; onur kırıcı davranış ağır hakareti ifade eder. Deliller arasında darp raporu, 6284 koruma kararı, ceza dosyası, tanık, dijital kayıtlar yer alır. Davalı tam kusurludur; TMK m. 174/1-2 tazminat, TMK m. 175 yoksulluk nafakası ve velayet bu esasa göre şekillenir.